แหล่งที่น่าเชื่อถือมากอาจยังไม่เหมาะกับประโยคที่คุณกำลังพยายามพิสูจน์
เริ่มจากชนิดของคำถาม
คำถามเรื่องผลเชิงสาเหตุอาจต้องการการทดลองหรือการออกแบบที่ควบคุม confounders ขณะที่คำถามประสบการณ์อาจเหมาะกับงานเชิงคุณภาพ ทฤษฎีใช้สร้างกรอบอธิบาย ส่วนรายงานองค์กรอาจเหมาะกับสถิติหรือข้อมูลนโยบาย อย่าใช้ชนิดแหล่งเดียวกับทุก claim
อ่านมากกว่าบทคัดย่อ
ตรวจวิธีวิจัย กลุ่มตัวอย่าง ตัวแปร ผลจริง และ limitations แยกสิ่งที่ข้อมูลแสดงออกจากสิ่งที่ผู้เขียนตีความ ระวังการอ้างงานทุติยภูมิแทนต้นฉบับ และตรวจ retraction หรือ correction เมื่อประเด็นสำคัญ
ใช้ lateral reading
ออกจากหน้าเว็บเพื่อดูว่าองค์กรหรือผู้เขียนคือใคร แหล่งอื่นกล่าวถึงอย่างไร และข้ออ้างย้อนกลับไปยังหลักฐานต้นทางได้หรือไม่ วิธีนี้มีประสิทธิภาพกว่าการตัดสินจากหน้าตาเว็บไซต์หรือโดเมนเพียงอย่างเดียว
แยก authority ออกจาก evidence
ตำแหน่งหรือสถาบันช่วยประเมินความเชี่ยวชาญ แต่ไม่ทำให้ทุกข้ออ้างถูก ต้องดูว่าข้ออ้างอาศัยข้อมูล วิธี และการให้เหตุผลแบบใด บทความ peer-reviewed ลดความเสี่ยงบางอย่างแต่ไม่รับประกันคุณภาพ ส่วนรายงานทางการอาจมีข้อมูลดีแต่มี mandate และกรอบตีความเฉพาะ
ถามเสมอว่าแหล่งนี้มีสิทธิ์รู้อะไร และกระบวนการใดทำให้รู้ คำถามนี้แม่นกว่าการแบ่งเว็บเป็น “ดี/ไม่ดี” ด้วยโดเมน
ใช้หลักฐานปฐมภูมิและทุติยภูมิให้ถูกบทบาท
งานปฐมภูมิให้รายละเอียดวิธีและผลที่ตรวจได้ ส่วน review ช่วยเห็นภาพรวมและข้อถกเถียง ใช้ review เพื่อวางแผนที่ แล้วกลับไปอ่าน primary studies ที่สำคัญก่อนอ้างข้อสรุปเฉพาะ หลีกเลี่ยงการอ้าง “as cited in” หากเข้าถึงต้นฉบับได้
ในประเด็นปัจจุบัน ตรวจวันที่เก็บข้อมูล ไม่ใช่แค่วันที่เผยแพร่ เพราะบทความใหม่อาจวิเคราะห์ข้อมูลเก่าที่ไม่สะท้อนสภาพล่าสุด
จับคู่ความแรงของ claim กับงานวิจัย
ข้ออ้างเชิงสาเหตุต้องการ design ที่จัดการ alternative explanations มากกว่าความสัมพันธ์ ข้ออ้างเรื่อง prevalence ต้องการ sampling ที่เหมาะ ส่วนข้ออ้างเรื่องประสบการณ์ต้องพิจารณาความลึกและความโปร่งใสของการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ
สร้าง claim–source table ก่อนเขียน: ทุก claim สำคัญอยู่แถวหนึ่ง และใส่แหล่งที่สนับสนุน ขัดแย้ง หรือกำหนดขอบเขต ตารางนี้เผยว่าบาง citation ถูกนำไปแบกข้ออ้างกว้างกว่าที่ข้อมูลรองรับ
นำไปใช้ทันที
Source fit scorecard
- Authority: ใครรับผิดชอบ?
- Method: รู้ได้อย่างไร?
- Currency: ใหม่พอหรือไม่?
- Relevance: ตรง claim หรือไม่?
- Traceability: ตามหลักฐานกลับได้ไหม?
แหล่งอ้างอิงและอ่านต่อ
ตรวจสอบลิงก์ล่าสุดได้ในหน้าไฟล์ต้นฉบับของสถาบันผู้ให้บริการ