Critical reflection ไม่ใช่แค่การทบทวนประสบการณ์ แต่เป็นการตั้งคำถามกับสมมติฐานที่เราถืออยู่ และมองว่าบริบททางสังคมและอำนาจหล่อหลอมประสบการณ์นั้นอย่างไร
Reflective กับ Critical Reflective ต่างกัน
Reflective writing ทบทวนประสบการณ์และเชื่อมกับทฤษฎี ส่วน critical reflection ไปอีกขั้น: ตั้งคำถามกับสมมติฐานของตัวเอง ตรวจสอบบทบาทของอำนาจและบริบท และมองหามุมมองที่ถูกมองข้าม
ในแคนาดา งานระดับบัณฑิตศึกษาและสายวิชาชีพ เช่น สังคมสงเคราะห์ การศึกษา และพยาบาล มักกำหนดให้เป็น critical reflection
คำถาม 3 ระดับสำหรับการวิเคราะห์
- ระดับบุคคล: ฉันคิดและรู้สึกอย่างไร และทำไม
- ระดับทฤษฎี: ทฤษฎีใดอธิบาย และมีข้อจำกัดอะไร
- ระดับโครงสร้าง: สังคม วัฒนธรรม หรือนโยบายใดหล่อหลอมสถานการณ์และมุมมองของฉัน
การวิเคราะห์ครบ 3 ระดับคือหัวใจของ critical reflection งานที่ทำเพียงระดับบุคคลจะได้คะแนนต่ำ
ตั้งคำถามกับสมมติฐาน
ถามตัวเองว่าประสบการณ์นี้ท้าทายความเชื่อเดิมของฉันอย่างไร เช่น “ฉันเชื่อว่าผู้รับบริการต้องทำตามแผน แต่กรณีนี้แสดงว่าการรับฟังก่อนวางแผนได้ผลดีกว่า”
การยอมรับว่ามุมมองเดิมไม่ถูกต้องเสมอไปคือสัญญาณของการคิดอย่างมีวิจารณญาณที่อาจารย์ต้องการเห็น
การใช้ภาษาและโครงสร้าง
ใช้โครงสร้างสะท้อนแบบ What? So What? Now What? แต่เพิ่มการวิเคราะห์เชิงโครงสร้างในส่วน So What ตัวอย่างเช่น ถามว่า “ใครได้ประโยชน์จากการปฏิบัตินี้ และใครถูกมองข้าม”
เขียนด้วยบุคคลที่หนึ่งเพื่อแสดงความเป็นเจ้าของความคิด และอ้างทฤษฎีเพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์
ตัวอย่างคำถามเปิดการวิเคราะห์
- สมมติฐานใดที่ฉันถืออยู่ และมาจากไหน
- ใครมีอำนาจในสถานการณ์นี้ และมันส่งผลต่อการตัดสินใจอย่างไร
- มุมมองของฉันถูกจำกัดด้วยภูมิหลังของฉันหรือไม่
- สิ่งที่ฉันมองว่า “ปกติ” แท้จริงคือสิ่งที่ถูกทำให้เป็นปกติหรือไม่
ดูการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์เพิ่มในบทความ Critical Analysis (คู่มือกลาง)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- สะท้อนแค่ความรู้สึกโดยไม่แตะโครงสร้างหรือสมมติฐาน
- อ้างทฤษฎีแบบผิวเผินโดยไม่เชื่อมกับประสบการณ์
- เขียนแบบ “ฉันเรียนรู้ที่จะดีขึ้น” โดยไม่มีหลักฐานการเปลี่ยนแปลง
- หลีกเลี่ยงประเด็นอำนาจหรือความไม่เป็นธรรมเพราะรู้สึกอึดอัด
นำไปใช้ทันที
Checklist Critical Reflection
- วิเคราะห์ครบ 3 ระดับ (บุคคล/ทฤษฎี/โครงสร้าง)
- ตั้งคำถามกับสมมติฐานของตัวเอง
- ตรวจสอบอำนาจและบริบทในสถานการณ์
- อ้างทฤษฎีอย่างลึกซึ้ง
- มีหลักฐานการเปลี่ยนแปลงมุมมอง
แหล่งอ้างอิงและอ่านต่อ
- University of Toronto — Reflective writing
- University of Calgary — Student Success Centre
- University of British Columbia — Learning Commons
ตรวจสอบลิงก์ล่าสุดได้ในหน้าไฟล์ต้นฉบับของสถาบันผู้ให้บริการ