การแยกแหล่งขั้นต้นออกจากแหล่งขั้นรองคือทักษะพื้นฐานของนักวิจัย เพราะงานวิชาการที่แข็งต้องตั้งอยู่บนหลักฐานดั้งเดิม
Primary Source คืออะไร
Primary source คือหลักฐานต้นฉบับที่เกิดจากเหตุการณ์หรือการวิจัยโดยตรง เช่น บันทึก เอกสารราชการ จดหมาย งานวิจัยเชิงประจักษ์ หรือข้อมูลดิบ
ตัวอย่าง: จดหมายของทหารในสงคราม บทความวิจัยที่รายงานการทดลองของตัวเอง หรือตัวเลขสำมะโนประชากร
Secondary Source คืออะไร
Secondary source คืองานที่วิเคราะห์ ตีความ หรือสรุปจาก primary source เช่น บทวิจารณ์ หนังสือประวัติศาสตร์ บทความ review และสารานุกรม
ตัวอย่าง: หนังสือที่วิเคราะห์จดหมายของทหาร หรือ meta-analysis ที่รวบรวมงานวิจัยหลายชิ้น
ตัวอย่างแยกตามสาขา
| สาขา | Primary | Secondary |
|---|---|---|
| ประวัติศาสตร์ | จดหมาย บันทึก ข่าวยุคนั้น | หนังสือประวัติศาสตร์ บทความวิชาการ |
| วรรณกรรม | นวนิยาย บทกวีเอง | บทวิเคราะห์วรรณกรรม |
| วิทยาศาสตร์ | บทความวิจัยการทดลอง | บทความ review การสรุปผลรวม |
| สังคมศาสตร์ | ข้อมูลสำรวจดิบ สถิติ | รายงานการวิเคราะห์ข้อมูล |
ข้อควรระวังเรื่องการนับ
สิ่งที่ถือเป็น primary หรือ secondary ขึ้นอยู่กับคำถามวิจัย ตัวเลขสำมะโนเป็น secondary เมื่อใช้ในงานวิเคราะห์นโยบาย แต่เป็น primary เมื่อศึกษาเรื่องการเก็บข้อมูล
จึงต้องถามเสมอว่า “แหล่งนี้ให้หลักฐานดั้งเดิมของเรื่องที่ฉันศึกษาหรือไม่” มากกว่าจำแนกแบบตายตัว
เลือกใช้อย่างไรให้สมดุล
งานวิจัยที่ดีใช้ primary sources เป็นแกนของการวิเคราะห์ และใช้ secondary sources เพื่อขยายบริบท เปรียบเทียบมุมมอง และชี้ช่องว่างของความรู้
การอ้างแต่ secondary โดยไม่เห็นหลักฐานดั้งเดิมทำให้งานอ่อน และการอ้างแต่ primary โดยไม่มีบริบทก็ทำให้ขาดการเชื่อมกับงานสาขา ดูวิธีให้แหล่งข้อมูลสนทนากันในบทความ Research Paper: ให้แหล่งข้อมูลสนทนากัน (คู่มือกลาง)
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ secondary อ้างแทนการย้อนไปหา primary
- จำแนกแหล่งแบบตายตัวโดยไม่ดูคำถามวิจัย
- ไม่ระบุว่ากำลังใช้ primary หรือ secondary ในงาน
- ใช้ secondary เป็นแกนโดยไม่มีหลักฐานดั้งเดิม
นำไปใช้ทันที
Checklist Sources
- ระบุว่าแต่ละแหล่งเป็น primary หรือ secondary
- primary เป็นแกนการวิเคราะห์
- secondary ใช้ขยายบริบท
- จำแนกตามคำถามวิจัยไม่ใช่แบบตายตัว
- อ้างอิงครบตาม style
แหล่งอ้างอิงและอ่านต่อ
ตรวจสอบลิงก์ล่าสุดได้ในหน้าไฟล์ต้นฉบับของสถาบันผู้ให้บริการ